آبهای معدنی استان اردبیل
چشمه هاي آب معدني شهر سرعین يا ‹‹سرقين›› در باختر شهر اردبيل واقع شده و فاصله آن تا اردبيل 28 كيلومتر است. سرعين به يمن چشمه هاي آب گرم و معدني خود در گذشته و حال مورد توجه و علاقه مردم قرار داشته است. در حال حاضر سالانه صدها هزار نفر به اين شهر مي روند. آب گرم سرعين متشكل از چشمه هاي آب گرم فراواني از جمله قره سو، ساري سو، گاوميش گلي، گزال، آب پهن، آب يل سويي، آب چشم، قهوه خانه و بش باجي لار است. احداث هتل ها، مسافرخانه ها، فروشگاه ها، ايجاد موسسه هاي دولتي و احداث راه جديد و اسفالته اردبيل به سرعين بر رونق اين شهر جهانگردي افزوده است. آبهاي گرم سرعين در رديف آب هاي كلر و بيكربناته كلسيک گازدار و خيلي گرم است و سيليس فراوان دارد. بررسي ميزان املاح و باقي مانده خشک آن ها نشان مي دهد كه همه اين چشمه ها يک منشا دارند و آب اصلي آن ها گرم است و از ژرفاي زمين مي جوشند. در لايه هاي بالاتر زمين مقداري كربنات كلسيم را به صورت بيكربنات كلسيم درخود حل مي كند. استحمام در چشمه هاي سرعين داراي اثرات آرام بخش است و دردهاي عصبي، رماتيسمي و عصبي مفصلي را تسكين مي دهد.
مجتمع آبدرماني سبلان:
مجتمع آبدرماني سبلان به عنوان بزرگترين مجتمع آبدرماني خاورميانه با امكانات و استخرهاي متعدد سرپوشيده و حوضچههاي آبگرم تحت فشار (جكوزي)، سوناي خشك و بخار، دوشها و وانهاي انفرادي متعدد، خدمات پزشكي و درماني مجزا براي مردان و زنان، پاركينگ اختصاصي و ساير امكانات مورد نياز منطبق با آخرين استانداردهاي جهاني آبدرمانيهاي دنيا درداخل شهر سرعين واقع شده كه آماده ارايه خدمات به مسافران است. زيربناي آن هفت هزار و ۲۰۰مترمربع و در دو طبقه مجزا جهت پذيرايي و سرويس دهي براي مردان و زنان احداث شده است. اين مجتمع داراي سه استخر سرپوشيده (دو استخر عمومي براي زنان و يك استخر عمومي براي مردان)، چهار واحد سوناي خشك، دو واحد سوناي بخار، حوضچههاي آب سرد، دوشهاي آب سرد و گرم، ۱۱۲واحد وان انفرادي، ۱۹واحد حوضچه تحت فشار (جكوزي)، بخش فيزيوتراپي با امكانات مجهز، بوفه، رستوران و سالنهاي انتظار است.
آبدرماني بش باجيلار (پنج خواهران):
چشمه آب گرم بش باجي لار در فاصله 300 متري جنوب قهوه خانه همت قرار دارد و از چشمه هاي آب گرم سرعين است. اين مجتمع آبدرماني با استخر سرپوشيده بزرگ، سوناي خشك و بخار، آبگرم تحت فشار(جكوزي) دوشهاي انفرادي، خدمات پزشكي و درماني و پاركينگ در داخل شهر سرعين واقع شده و به لحاظ گنجايش دومين آبگرم شهر سرعين محسوب ميشود. دبي پنج چشمه موجود در محدوده اين مجتمع آبگرم روي هم رفته ۱۳ليتر در ثانيه و به صورت دايمي، نشتي و جوشان در جريان است. دماي آب در داخل استخر در حدود ۳۵درجه با ظاهري كدر، كمي ترش مزه و كمي بودار است. از آنيونهاي موجود در آن ميتوان به بيكربنات ، كلرور ، سولفات و از كاتيونهاي آن به كلسيم، منيزيم، سديم و پتاسيم اشاره كرد. تركيب آب از نوع كلرو بيكربنات سديم و گرم است. در حال حاضر در محل اين چشمهها، موسسه آب درماني احداث شده كه شامل استخر بزرگ عمومي با عمق كم، دوشهاي گرم و سرد، رختكن مستقل و بوفه است.
خاصيت درماني: از اين آبگرم ؛براي درمان بيماريهاي عمومي و تسكين دردهاي عصبي و مفصلي استفاده ميشود.
چشمه آب گرم قره سو:
يکي از چشمه هاي آبگرم معدنی سرعين است که براي اين سرچشمه دو حوض ساخته اند. اندازه حوض ها 3/5 × 5 متراست. آب گرم از حوض اول به حوض دوم مي ريزد. حرارت آب گرم قره سو 41 درجه است، pH آن 6 است و هدايت الكتريكي آن براي 20 درجه حرارت 1450 است. آبدهي آن درحدود 5/1 ليتر در ثانيه است. از خواص درماني آب اين چشمه، آرام بخشي و تسكين دردهاي رماتيسمي و عصبي آن است. چشمه آب گرم ساري سو در نزديكي آب گرم قره سو قرار دارد که يکي ديگر از چشمه هاي آب گرم سرعين است و درجه حرارت آب آن در مظهر 47 درجه و در حوض 44 درجه است. Ph آن 2/6 و هدايت الكتريكي آن براي 20 درجه حرارت 1350 است. آبدهي اين چشمه در حدود سه ليتر در ثانيه است. اطراف دو چشمه قره سو و ساري سو را رسوب هاي آبرفتي پوشانيده است. چشمه آب گرم گاوميش گلي پرآب ترين چشمه آب گرم سرعين است و استخري به درازاي 25 و به پهناي 17 متر دارد. دوراستخر را با ديوار بلندي محصور كرده اند. آب گرم از چند نقطه كف استخر با گاز خارج مي شود و از مجراي ضلع خاوري به بيرون مي رود. حرارت گاو ميش گلي 45 درجه، Ph آن 8/5 و هدايت الكتريكي آن براي 20 درجه حرارت 1430 است. آبدهي اين چشمه در حدود 30 ليتر در ثانيه است. اين ناحيه را رسوب هاي آبرفتي دوران چهارم پوشانيده و در برخي نقاط آثار آتشفشاني به چشم مي خورد. چشمه آب گرم گزال (ژنرال) اين آب گرم که يکي ديگر از چشمه هاي سرعين است به حوضي دايره اي شكل به قطر 2/5 متر وارد مي شود و از مجرايي خارج مي شود و به دره سرعين مي ريزد. حرارت آب در حوض 43 درجه، Ph آن 6 و هدايت الكتريكي آن براي 20 درجه حرارت 1440 است. آبدهي اين چشمه در حدود 5/1 ليتر در ثانيه است. چشمه آب پهن چشمه آب گرم آب پهن از ديگر چشمه هاي سرعين است که از كف حوضي به اندازه 5/5 × 20/5 متر خارج مي شود و درجه حرارتش 5/37 ، Ph آن 6 و ميزان آبدهي آن 5/1 ليتر در ثانيه است. چشمه آب يل سويي يکي ديگر از چشمه هاي آب گرم سرعين است که از كف حوضي به درازاي 7/4 و پهناي 5/3 متر بيرون مي آيد و از مجرايي در ضلع باختري حوض به خارج جريان مي يابد. حرارت آب در حوض 41 درجه، Ph آن 6/5 و ميزان آبدهي آن يک ليتر در ثانيه است. چشمه آب چشم چشمه آب گرم آب چشم هم يکي ديگر از چشمه هاي سرعين است که در حياط قهوه خانه همت واقع شده است، مقدار آن خيلي كم و در حدود 6 ليتر در دقيقه است. اهالي منطقه اعتقاد دارند كه آب اين چشمه براي بيماري هاي چشم مفيد است. حرارت آن 21 درجه و Ph آن 2/5 است. چشمه آب گرم قهوه خانه همت در آب گرم قهوه خانه همت که يکي ديگر از چشمه هاي آب گرم سرعين است دو حوض ساخته شده كه آب از حوض اول وارد حوض دوم مي شود. حرارت آب 5/40 درجه، Ph آن 6 و آبدهي آن يک ليتر در ثانيه است. چشمه آب گرم قهوه خانه ممتاز اردبيل اين چشمه که از ديگر چشمه هاي آب گرم سرعين است داراي دو حوض است كه آب لوله اي سيماني وارد حوض اول مي شود. حرارت در مظهر چشمه 47 درجه، Ph آن 1/6 و هدايت الكتريكي آن 1520 است. اين چشمه دو ليتر در ثانيه آبدهي دارد.
چشمه هاي بيله دره اردبيل:
چشمه آب معدني سرد بيله دره در سه كيلومتري شمال سرعين در دره اي واقع شده است كه از نقاط مختلف زمين خارج مي شود. اطراف چشمه را رسوب هاي آبرفتي حاصل از تخريب و تجزيه سنگ هاي آذرين و سخت منطقه فرا گرفته است. آب چشمه بيله دره از دسته آب هاي بيكربناته كلسيک سرد با Ph اسيدي و رسوبات خشک اندک است. چشمه گلي علي اردبيل دو چشمه آب معدني به فاصله 50 متر از كف حوض كوچكي به اندازه 4 5 متر و به عمق يک متر از چندين شكاف با گاز فراوان خارج مي شوند و به سوي پايين دره جريان مي يابند و با آب چشمه اي ديگر كه از بالاي دره مي آيد مخلوط مي شوند و به مصرف كشاورزي مي رسند. روي سنگ ها مسير آب، اثري از رسوب هاي اكسيد آهن ديده مي شود. مقدار آب چشمه 30 ليتر در ثانيه، حرارت آن 17 درجه، منظره آب زلال، مزه آن گوارا و فاقد رسوب است. اين آب داراي مقدار زيادي گاز كربنيک اسيدي و Ph آن 6 است. چشمه اسد اردبيل در حدود 100 متري چشمه اول گل علي واقع شده و آب آن بسيار زلال است. حرارت آب 20 درجه و آبدهي چشمه درحدود يک ليتر در ثانيه است. در اين ناحيه تشكيلات آذرين ديده مي شود ولي با تشكيلات آذرين چشمه گل علي تفاوت دارد. چشمه هاي معدني بيله دره نيز همچون چشمه هاي سرعين يكي از منابع ثروت ملي ايران و از جمله كانون هاي مهم جذب جهانگرد به شمار مي رود. در صورت تامين آسايش مسافران و استقرار تجهيزات لازم جهانگردي اين منطقه را مي توان به يک شهر زيباي سياحتي و تفريحي تبديل كرد.
آبگزم سردابه اردبيل:
چشمه سردابه در يک كيلومتري شمال دهكده وكيل آباد در دره اي گسترده قراردارد. فاصله آن تا اردبيل تقريبا 24 كيلومتر است. آب اين چشمه از كف استخر بزرگي كه با گاز ييدروژن سولفوره همراه است از چندين شكاف طبيعي زمين بيرون مي آيد وارد استخر ديگري مي شود و از آنجا به پايين دره جريان مي يابد. ارتفاع چشمه از سطح دريا 1820 متر است. آب كاني سردابه آبي است گوگردي و نيمگرم كه حرات آن 5/36 درجه، Ph آن 2/5 و هدايت الكتريكي آن براي 20 درجه حرارت 950 است. آب چشمه داراي بوي بد، اما زلال است و مقدار آبدهي آن در حدود 15 الي 20 ليتر در ثانيه است. روي سنگ هاي كناراستخر و سنگ هاي مسير آب، اندكي رسوب نخودي رنگ ديده مي شود كه اين رسوب، از املاح قليايي و مختصري گوگرد تشكيل شده است. چشمه بوشلي اردبيل چشمه معدني بوشلي به معدني 5/4 كيلومتري جاده اردبيل به سراب و در 45 كيلومتري باختر اردبيل واقع شده است. مظهر چشمه بوشلي در مجاور رسوب هاي آهكي سختي است كه آثار خروج آب در برخي نقاط آن در گذشته وجود دارد. آب چشمه بوشلي از دسته آب هاي كلرور ـ سديک و بيكربنات كلسيک گرم به همراه گاز است. ازاين چشمه براي استحمام استفاده مي شود. حرارت آن 49 درجه است و آب آن صاف و زلال و مزه اش نمكي و گزنده است. اهالي محل براي درمان رماتيسم و درد مفاصل و رفع خستگي از آن استفاده مي كنند.